Mỗi năm, nguyên nhân trẻ em Việt Nam tử vong do đuối nước là một con số khủng, đặc biệt là vào các dịp hè. Những câu chuyện hết sức đau lòng khi những tình huống không mong muốn xảy ra. Phòng chống đuối nước cho trẻ không chỉ là việc dạy con biết bơi, mà còn là một quá trình giáo dục toàn diện, đòi hỏi sự đồng hành của cả gia đình, nhà trường và cộng đồng. Trước khi lên kế hoạch phòng chống đuối nước cho kỳ nghỉ hè sắp tới, cha mẹ nên chủ động tìm hiểu vì sao đây là vấn đề không thể bỏ qua – nhất là trong giai đoạn trẻ đang phát triển nhận thức nhưng còn thiếu kỹ năng tự vệ. Vì vậy GrandCare sẽ hỗ trợ gia đình bạn tìm hiểu về cách phòng chống đuối nước cho trẻ em trong mùa hè.
VÌ SAO CẦN DẠY TRẺ PHÒNG CHỐNG ĐUỐI NƯỚC TRONG MÙA HÈ?
Mùa hè là “mùa cao điểm” của tai nạn dưới nước: trẻ được nghỉ học, tham gia dã ngoại, tắm sông, đi biển hoặc về quê – những môi trường nhiều ao, hồ, kênh rạch nhưng thiếu người giám sát. Thống kê của Bộ LĐ‑TB&XH cho thấy mỗi năm Việt Nam có gần 2.000 trẻ tử vong do đuối nước; riêng năm 2024 đã xảy ra 509 vụ khiến 577 trẻ thiệt mạng. Tỷ lệ này cao hơn trung bình khu vực và tập trung ở nông thôn, nơi trẻ thường chơi gần nguồn nước tự nhiên mà chưa được học bơi hoặc không được trang bị kỹ năng an toàn. Đuối nước vì thế không chỉ là vấn đề “rủi ro cá nhân” mà đã trở thành báo động đỏ cần được phụ huynh chú trọng phòng ngừa ngay trước kỳ nghỉ hè. Vì vậy việc tổ chức phòng chống đuối nước là 1 hoạt động hết sức quan trọng và bổ ích dành cho trẻ em.
NHỮNG KỸ NĂNG PHÒNG CHỐNG ĐUỐI NƯỚC PHỤ HUYNH CẦN DẠY CHO TRẺ
Nhắc nhở các em biết ý thức tránh xa những khu vực nguy hiểm khi không có người lớn
Dạy trẻ nhận biết biển báo “cấm bơi” ở những khu vực có nước sâu, bờ dốc trơn trượt để tự giác tránh xa những nơi đã được cảnh báo mà không cần nhắc nhở. Bên cạnh đó, cha mẹ cũng cần dạy cho trẻ biết thực hiện đúng quy tắc ranh giới theo quy định tại các bể bơi hay bãi tắm công cộng để trẻ em bơi đúng mực nước quy định từ trước hạn chế tình trạng hụt chân, chuột rút hay quá sâu so với chiều cao của trẻ. Đặc biệt, nếu trẻ em muốn bơi hay tắm bất kỳ nơi nào nên dạy trẻ biết thông báo cho ba mẹ và xin phép trước khi đi.
Cách gọi người giúp đỡ đúng lúc
Cha mẹ cần hướng dẫn trẻ cách gọi người giúp đỡ một cách hiệu quả trong tình huống nguy hiểm dưới nước, vì đây là kỹ năng sống còn giúp trẻ thoát hiểm trong “thời điểm vàng”. Trẻ nên được dạy cách hô to “Cứu con với!” hoặc “Có người rơi xuống nước!” lặp lại nhiều lần, phát âm rõ ràng, to hết cỡ và không được ngắt quãng giữa chừng. Song song đó, trẻ cần vẫy tay cao quá đầu, sử dụng cả hai tay nếu có thể, hoặc vẫy một tay liên tục trong lúc tay còn lại bám vào vật nổi (nếu có). Để tránh hoảng loạn, cha mẹ có thể cùng con luyện kỹ thuật “đếm đến ba – ngưng – lấy hơi sâu – thở ra đều”, giúp trẻ giữ nhịp thở và hạn chế kiệt sức. Ngoài ra, phụ huynh cần giải thích kỹ cho trẻ hiểu rằng nếu thấy bạn bị đuối nước, đặc biệt là ở ao hồ, kênh rạch hay vùng nước sâu, trẻ tuyệt đối không được nhảy xuống cứu nếu chưa biết bơi hoặc chưa từng được học kỹ năng cứu hộ. Hành động này có thể khiến cả hai cùng gặp nguy hiểm. Thay vào đó, trẻ cần nhanh chóng chạy đi gọi người lớn gần nhất, hoặc tìm cách hỗ trợ gián tiếp như ném áo phao, can nhựa, chai nước, dây thừng, cây dài… để bạn có thể bám vào. Những tình huống này nên được phụ huynh và nhà trường tổ chức mô phỏng định kỳ, giúp trẻ luyện phản xạ và không bị rối khi sự cố thật xảy ra.
Luyện tập tư thế nổi cơ bản khi rơi xuống nước
Một trong những kỹ năng quan trọng nhất trong việc phòng chống đuối nước giúp trẻ thoát hiểm khi rơi xuống nước là tư thế nổi cơ bản. Trẻ cần được hướng dẫn cách nằm ngửa trên mặt nước, đầu ngẩng cao, lưng thẳng, bụng và ngực thả lỏng, để cơ thể nổi tự nhiên mà không mất sức. Tư thế này giúp tiết kiệm đến 30–50% năng lượng so với việc vùng vẫy hoảng loạn. Sau khi làm chủ được tư thế nổi, trẻ có thể kết hợp với động tác đạp ếch nhẹ nhàng bằng chân để giữ thăng bằng và điều chỉnh vị trí cơ thể. Phụ huynh nên cho trẻ thực hành tư thế nổi trong bể nước nông, dưới sự quan sát trực tiếp của người lớn. Khi trẻ đã quen và tự tin hơn, có thể dần dần tăng độ sâu hoặc thay đổi môi trường thực hành, giúp trẻ thích nghi với nhiều tình huống khác nhau trong môi trường nước.
GỢI Ý HOẠT ĐỘNG GIÚP TRẺ RÈN LUYỆN KỸ NĂNG PHÒNG CHỐNG ĐUỐI NƯỚC
Để giúp trẻ rèn luyện kỹ năng phòng chống đuối nước một cách hiệu quả, cha mẹ nên chủ động xây dựng các hoạt động vừa mang tính giáo dục vừa phù hợp với tâm lý trẻ nhỏ. Trước hết, việc đăng ký lớp học bơi cơ bản là ưu tiên hàng đầu. Phụ huynh nên lựa chọn trung tâm uy tín, nơi có huấn luyện viên được cấp chứng chỉ cứu hộ và đảm bảo tỷ lệ học sinh thấp (tốt nhất là 1 kèm 6 hoặc ít hơn) để tăng mức độ theo sát. Theo nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), học bơi bài bản có thể giúp giảm tới 88% nguy cơ tử vong do đuối nước ở trẻ em trong độ tuổi từ 6 đến 14. Bên cạnh đó, cha mẹ có thể tổ chức các trò chơi mô phỏng tình huống khẩn cấp dưới nước như “Tìm lối ra”, trong đó trẻ được bịt mắt, đứng trong mực nước ngang ngực và di chuyển theo tín hiệu âm thanh nhằm rèn luyện khả năng phản xạ và định hướng. Ngoài các hoạt động thực tế, việc cho trẻ xem các video hoạt hình giáo dục kỹ năng sống cũng rất hữu ích. Những loạt phim hoạt hình do UNICEF hoặc Bộ Giáo dục và Đào tạo phát hành không chỉ cung cấp kiến thức an toàn một cách sinh động mà còn giúp trẻ dễ ghi nhớ và thực hành khi cần thiết.
MỘT SỐ LƯU Ý DÀNH CHO CHA MẸ ĐỂ BẢO VỆ CON TRONG MÙA HÈ ĐỂ PHÒNG CHỐNG ĐUỐI NƯỚC
- Không để trẻ tự ý ra sông, hồ, bãi biển: dù con “biết bơi”, môi trường nước tự nhiên vẫn ẩn nhiều yếu tố khó lường như dòng chảy ngầm, vật sắc nhọn, thay đổi triều.
- Trang bị áo phao, kính bơi, nón bơi khi đi tàu, thuyền du lịch hoặc chèo SUP; kiểm tra số lượng áo phao trên phương tiện đủ cho mỗi thành viên.
- Luôn giám sát: Khoảng cách an toàn khuyến nghị là 1 cánh tay đối với trẻ dưới 6 tuổi và tầm mắt trực diện với trẻ lớn hơn. Không nên dùng điện thoại, đọc sách khi trông trẻ tắm.
- Đánh giá biện pháp an toàn tại khu vui chơi: bể bơi phải có nhân viên cứu hộ trực 100 %, vách bể dán thước đo mực nước rõ ràng, sàn đi bộ chống trượt.
- Ôn tập sơ cứu ngạt nước: Học CPR (hô hấp nhân tạo) cơ bản; nhiều hội Chữ thập đỏ địa phương mở lớp miễn phí cuối tuần.
KẾT LUẬN
Tai nạn đuối nước không phải là “tai nạn” nếu người lớn chủ động trang bị kỹ năng cho trẻ. Phòng chống đuối nước cần bắt đầu trước khi hè đến, song song dạy bơi, kỹ năng tự cứu và duy trì giám sát liên tục. Chỉ với vài thay đổi nhỏ từ việc chọn áo phao đạt chuẩn, nhắc con nói “không” với khu vực nguy hiểm, cho đến tham gia lớp bơi cộng đồng mỗi gia đình đã góp phần giảm đáng kể con số >2.000 trẻ tử vong mỗi năm. Ngay hôm nay, hãy lên kế hoạch cho kỳ nghỉ hè an toàn‑khỏe mạnh‑không đuối nước cho con bạn.
Xem thêm: Cách cải thiện tiêu hoá cho người cao tuổi
Facebook: GrandCare Việt Nam