Mỗi năm, vào mùa mưa số ca mắc sốt xuất huyết lại tăng cao, trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là trẻ nhỏ và người cao tuổi. Việc phát hiện sớm và không chủ quan trước các dấu hiệu cảnh báo có thể giúp hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm, thậm chí tử vong. Hãy cùng GrandCare tìm hiểu ngay sau đây.
Sốt xuất huyết bùng phát mạnh vào mùa mưa
Môi trường ẩm thấp – điều kiện thuận lợi cho muỗi sinh sôi
Sốt xuất huyết do virus Dengue gây ra, lây truyền qua vết đốt của muỗi vằn. Mùa mưa kéo dài tạo điều kiện cho muỗi sinh sản nhanh chóng tại các vùng nước đọng như chậu nước, lu vại, máng xối… Đây là nguyên nhân khiến dịch thường bùng phát mạnh vào khoảng từ tháng 6 đến tháng 10 hằng năm.
Tỷ lệ mắc và tử vong đang gia tăng
Theo thống kê từ Bộ Y tế, hàng chục nghìn ca mắc sốt xuất huyết đã được ghi nhận trong những tháng gần đây. Đặc biệt đáng lo ngại là số ca chuyển nặng, thậm chí tử vong vẫn xảy ra ở nhiều tỉnh thành nếu người bệnh không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Nhận diện các dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết
Giai đoạn đầu: Triệu chứng giống cảm cúm
Ở giai đoạn đầu, sốt xuất huyết thường khởi phát đột ngột với các biểu hiện giống cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, vẫn có thể phân biệt qua mức độ nghiêm trọng và tính chất sốt. Các dấu hiệu cần lưu ý gồm:
- Sốt cao đột ngột (39–40°C): Người bệnh thường lên cơn sốt rất nhanh và cao, không kèm theo các triệu chứng viêm đường hô hấp như ho, sổ mũi – đây là một điểm khác biệt với cúm mùa.
- Đau đầu dữ dội, đặc biệt là vùng trán và sau hốc mắt: Cơn đau đầu trong sốt xuất huyết thường rất dữ dội, cảm giác như có lực nén mạnh ở phía trước trán hoặc sâu trong hốc mắt, khiến người bệnh khó chịu và hạn chế vận động.
- Đau cơ, khớp, mỏi toàn thân: Cảm giác đau nhức lan tỏa, nặng ở các khớp và cơ – đặc biệt là vùng thắt lưng, cổ tay, đầu gối – khiến người bệnh mệt lả. Triệu chứng này thường xuất hiện rõ rệt hơn ở người trưởng thành.
- Buồn nôn, mệt mỏi: Cơ thể suy nhược, ăn uống kém, dễ bị buồn nôn, kèm theo cảm giác bứt rứt, khó tập trung. Một số người có thể chán ăn hoàn toàn.
Chính vì triệu chứng dễ nhầm với cảm cúm, nhiều trường hợp đã bỏ qua thời điểm vàng để theo dõi sát và điều trị đúng cách, dẫn đến nguy cơ chuyển biến nặng nhanh chóng.
Giai đoạn cảnh báo: Dấu hiệu biến chứng rõ rệt
Từ ngày thứ 4 trở đi, dù người bệnh có thể bắt đầu hạ sốt, nhưng đây lại là thời điểm nguy hiểm nhất trong quá trình tiến triển bệnh. Lúc này, các dấu hiệu cảnh báo biến chứng thường xuất hiện và cần được theo dõi sát sao:
- Đau bụng vùng gan, buồn nôn dai dẳng: Cơn đau bụng thường khu trú ở hạ sườn phải, có thể âm ỉ hoặc tăng dần, đi kèm cảm giác buồn nôn liên tục. Đây là dấu hiệu cảnh báo có thể đang xảy ra tình trạng tràn dịch trong ổ bụng hoặc tổn thương gan.
- Chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc tiểu ra máu: Virus Dengue gây giảm số lượng tiểu cầu và rối loạn đông máu, dẫn đến hiện tượng xuất huyết. Các vết chảy máu nhỏ như cam, lợi hoặc trong nước tiểu là chỉ dấu cho thấy cơ thể đang mất cân bằng về đông máu và cần can thiệp y tế ngay.
- Nôn ra máu, đi cầu phân đen: Đây là dấu hiệu nghiêm trọng của xuất huyết tiêu hóa – một biến chứng nặng của sốt xuất huyết. Máu có thể được nôn ra (màu đỏ tươi hoặc nâu sẫm) hoặc đi ra qua phân (màu đen như bã cà phê). Cần cấp cứu kịp thời để tránh mất máu và suy tuần hoàn.
- Mệt lả, tay chân lạnh, lừ đừ, khó thở: Khi huyết áp tụt hoặc tuần hoàn kém do thoát huyết tương, người bệnh có thể trở nên lờ đờ, chân tay lạnh, da tái nhợt. Đây là các biểu hiện ban đầu của sốc Dengue – biến chứng có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí cấp cứu.
Khi xuất hiện bất kỳ một trong các dấu hiệu trên, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Việc theo dõi các chỉ số huyết học như hematocrit, tiểu cầu và dấu hiệu sinh tồn là cần thiết để ngăn chặn biến chứng nguy hiểm và hỗ trợ điều trị kịp thời.
Biến chứng nguy hiểm nếu chậm trễ điều trị
Sốc do mất huyết tương
Sốc Dengue là biến chứng thường gặp nhất, xảy ra khi lượng huyết tương thoát ra khỏi lòng mạch quá nhiều, gây tụt huyết áp, suy tuần hoàn.
Xuất huyết nội
Người bệnh có thể bị xuất huyết trong dạ dày, phổi hoặc não – gây nguy hiểm tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Phòng bệnh sốt xuất huyết: Không thể lơ là
Diệt muỗi, diệt lăng quăng là giải pháp cốt lõi
Để ngăn chặn sốt xuất huyết từ gốc, cần tập trung vào kiểm soát trung gian truyền bệnh là muỗi vằn. Các biện pháp diệt muỗi, diệt lăng quăng không chỉ mang tính chất cá nhân mà cần thực hiện đồng bộ trong cộng đồng:
- Đậy kín các dụng cụ chứa nước, thay nước bình hoa, thau rửa bể nước thường xuyên
Các vật dụng như lu, vại, bể chứa nếu không đậy kín sẽ là nơi muỗi đẻ trứng, phát sinh lăng quăng. Thay nước bình hoa hàng ngày, súc rửa thùng chứa nước mỗi tuần giúp ngăn chặn vòng đời của muỗi phát triển. Việc này cần duy trì liên tục, đặc biệt trong mùa mưa. - Dọn dẹp nhà cửa, loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng quanh nhà
Môi trường sống bừa bộn với các vật dụng như vỏ chai, lốp xe cũ, gáo dừa bị bỏ quên ngoài trời có thể tích tụ nước mưa, trở thành ổ sinh sản lý tưởng cho muỗi. Cần tổng vệ sinh khu vực xung quanh nhà, vườn, máng xối để loại bỏ mọi nguy cơ ẩn chứa lăng quăng. - Phối hợp phun thuốc diệt muỗi đúng lịch từ địa phương hoặc cơ quan y tế
Phun hóa chất diệt muỗi theo khuyến cáo y tế là biện pháp phòng dịch diện rộng, hiệu quả trong việc tiêu diệt muỗi trưởng thành mang virus Dengue. Việc phối hợp với chính quyền và tuân thủ đúng thời điểm phun thuốc sẽ giúp làm giảm nhanh mật độ muỗi trong khu dân cư, đặc biệt tại vùng dịch.
Bảo vệ cá nhân và gia đình
Song song với việc diệt muỗi trong môi trường, mỗi người cần chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ bản thân và gia đình khỏi nguy cơ bị muỗi đốt – đặc biệt với trẻ em, người già và phụ nữ mang thai – nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng nặng nếu mắc bệnh.
- Ngủ mùng cả ban ngày lẫn ban đêm
Muỗi vằn hoạt động chủ yếu vào ban ngày, đặc biệt là sáng sớm và chiều tối. Do đó, thói quen chỉ ngủ mùng ban đêm không còn đủ hiệu quả. Việc sử dụng mùng kể cả khi ngủ trưa hay nghỉ ngơi trong ngày giúp giảm đáng kể nguy cơ bị muỗi đốt, đặc biệt với trẻ nhỏ. - Mặc quần áo dài tay khi ra ngoài
Trang phục dài tay giúp che chắn các vùng da hở – nơi muỗi dễ tấn công như cổ tay, cổ chân. Vào mùa dịch, nên ưu tiên mặc áo quần sáng màu, chất liệu mỏng nhẹ, thoáng mát để vừa ngăn muỗi vừa đảm bảo sự thoải mái. - Sử dụng kem chống muỗi, vợt điện hoặc nhang muỗi an toàn trong nhà
Các sản phẩm như kem bôi chống muỗi có thể thoa lên da khi đi ra ngoài hoặc cho trẻ em đi học. Trong nhà, dùng vợt điện, đèn bắt muỗi hoặc nhang muỗi (không khói hoặc thành phần tự nhiên) sẽ giúp hạn chế muỗi bay quanh không gian sống, nhưng cần đảm bảo sản phẩm an toàn, đặc biệt trong phòng kín hoặc có trẻ nhỏ
Tăng sức đề kháng
Duy trì chế độ ăn đầy đủ dinh dưỡng, uống đủ nước, nghỉ ngơi hợp lý để nâng cao sức đề kháng, giúp cơ thể chống chọi tốt hơn với virus nếu bị nhiễm bệnh.
Kết luận: Không lơ là trước những dấu hiệu đầu tiên
Sốt xuất huyết không chỉ là bệnh thông thường theo mùa – mà có thể diễn tiến nhanh chóng và gây ra hậu quả nghiêm trọng nếu không được nhận biết và xử trí kịp thời. Chủ động phòng bệnh, theo dõi chặt cácX triệu chứng và đưa người bệnh đến cơ sở y tế đúng thời điểm là cách hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.
Xem thêm: Người cao huyết áp nên ăn gì?