Tê bì chân tay không còn là hiện tượng hiếm gặp mà đang ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại. Từ người trẻ làm văn phòng, phụ nữ nội trợ đến người lớn tuổi đều có thể trở thành “nạn nhân” của cảm giác tê rần, châm chích, mất cảm giác nơi các đầu ngón tay hoặc bàn chân. Đáng lo ngại hơn, nhiều người chủ quan cho rằng đây chỉ là dấu hiệu mỏi mệt thoáng qua mà bỏ qua những cảnh báo tiềm ẩn từ cơ thể. Trên thực tế, tê bì chân tay có thể là biểu hiện ban đầu của nhiều bệnh lý nghiêm trọng liên quan đến thần kinh, mạch máu hoặc cột sống. Trong bài viết này, GrandCare sẽ cùng mọi người phân tích 5 nguyên nhân phổ biến nhất gây nên tình trạng này – để hiểu rõ và chủ động phòng ngừa từ sớm.
Tê bì chân tay do thoát vị đĩa đệm chèn ép rễ thần kinh
Một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tê bì chân tay là do thoát vị đĩa đệm, đặc biệt là vùng cột sống cổ hoặc thắt lưng. Khi nhân nhầy đĩa đệm bị lệch ra ngoài vị trí ban đầu, nó có thể chèn ép trực tiếp vào các rễ thần kinh chi phối tay hoặc chân. Sự chèn ép này khiến dòng truyền tín hiệu thần kinh bị gián đoạn, gây cảm giác tê rần, ngứa ran hoặc thậm chí là đau nhức lan xuống chi.
Thoát vị đĩa đệm thường gặp ở người làm công việc nặng, dân văn phòng ngồi lâu sai tư thế, hoặc người lớn tuổi. Nếu không điều trị kịp thời, tình trạng tê bì chân tay sẽ ngày càng nghiêm trọng hơn, dẫn đến yếu cơ, giảm khả năng vận động và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
Tê bì chân tay là biểu hiện của rối loạn tuần hoàn máu
Rối loạn tuần hoàn, đặc biệt là lưu thông máu kém đến các chi, cũng là một lý do khiến bạn thường xuyên bị tê bì chân tay. Khi lượng máu giàu oxy và dưỡng chất không được cung cấp đầy đủ đến các đầu ngón tay, ngón chân, các mô tại đây sẽ phản ứng bằng cách phát tín hiệu bất thường — tê, lạnh, hoặc có cảm giác kim châm.
Rối loạn tuần hoàn có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân: xơ vữa động mạch, huyết áp thấp, tiểu đường, hay đơn giản là do thói quen ngồi lâu, ít vận động. Việc cải thiện tuần hoàn máu thông qua điều chỉnh chế độ ăn uống, tập thể dục đều đặn và hạn chế hút thuốc lá có thể làm giảm đáng kể tình trạng tê bì chân tay do nguyên nhân này.
Tê bì chân tay do thiếu vitamin nhóm B, đặc biệt là B1, B6 và B12
Vitamin nhóm B, đặc biệt là B1, B6 và B12, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động ổn định của hệ thần kinh ngoại biên. Khi cơ thể bị thiếu hụt những vitamin này, các dây thần kinh có thể bị tổn thương nhẹ, dẫn đến biểu hiện ban đầu là tê bì, châm chích ở tay chân.
Tình trạng thiếu vitamin B thường gặp ở người ăn uống thiếu cân bằng, người ăn chay trường mà không bổ sung đầy đủ dưỡng chất, người nghiện rượu hoặc mắc các bệnh về đường ruột ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ. Nếu không khắc phục sớm, sự thiếu hụt này có thể gây viêm dây thần kinh và để lại những di chứng lâu dài.
Tê bì chân tay là dấu hiệu của bệnh lý thần kinh ngoại biên
Bệnh thần kinh ngoại biên xảy ra khi các dây thần kinh dẫn truyền tín hiệu từ não và tủy sống đến các chi bị tổn thương. Biểu hiện thường thấy là cảm giác tê bì, mất cảm giác ở các ngón tay, bàn tay, bàn chân, đôi khi kèm theo yếu cơ hoặc đau nhức như điện giật.
Nguyên nhân gây bệnh thần kinh ngoại biên rất đa dạng: từ tiểu đường, viêm nhiễm, nhiễm độc, đến các bệnh tự miễn như lupus, viêm đa dây thần kinh do rối loạn miễn dịch. Nếu bạn thường xuyên bị tê bì chân tay kèm theo biểu hiện mất cảm giác hay giảm phản xạ, hãy đi khám chuyên khoa thần kinh để được chẩn đoán chính xác.
Tê bì chân tay do hội chứng ống cổ tay hoặc ống cổ chân
Hội chứng ống cổ tay là tình trạng chèn ép dây thần kinh giữa tại cổ tay, thường gặp ở những người sử dụng tay nhiều như đánh máy, làm việc thủ công, nội trợ. Tương tự, hội chứng ống cổ chân xảy ra khi dây thần kinh chày sau bị chèn ép tại mắt cá trong. Cả hai hội chứng này đều có biểu hiện điển hình là tê bì, nóng rát, cảm giác kiến bò hoặc mất cảm giác ở vùng chi bị ảnh hưởng.
Tê bì chân tay do hội chứng chèn ép thần kinh khu trú thường xảy ra vào ban đêm hoặc khi bạn duy trì một tư thế quá lâu. Nếu điều chỉnh tư thế không cải thiện được tình trạng, bạn cần được thăm khám chuyên sâu và can thiệp y tế sớm, tránh nguy cơ tổn thương thần kinh không thể hồi phục.
Khi nào bạn nên đi khám vì tê bì chân tay?
Tê bì chân tay thoáng qua sau khi ngồi lâu hoặc nằm sai tư thế là điều bình thường. Tuy nhiên, nếu tình trạng này:
Xảy ra thường xuyên và không rõ nguyên nhân
Nếu bạn cảm thấy tay chân tê rần, mất cảm giác một cách đột ngột hoặc liên tục mà không hề vận động sai tư thế, không va chạm chấn thương, thì đây là dấu hiệu bất thường. Tình trạng này có thể liên quan đến tổn thương thần kinh, rối loạn chuyển hóa hoặc các bệnh lý tiềm ẩn khác trong cơ thể.
Kéo dài trong nhiều ngày
Tê bì thông thường sau khi ngồi xổm, nằm đè, hay làm việc nặng thường sẽ hết sau vài phút nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nếu bạn gặp tình trạng này liên tục trong nhiều ngày, dù đã thay đổi thói quen sinh hoạt hoặc nghỉ ngơi hợp lý mà không cải thiện, rất có thể cơ thể bạn đang lên tiếng cảnh báo.
Đi kèm với đau nhức, yếu cơ, hoặc mất cảm giác
Khi tê bì đi kèm với cảm giác đau như điện giật, châm chích sâu, cơ bắp yếu đi, khó cầm nắm đồ vật hoặc không cảm nhận được nóng lạnh… thì khả năng cao là hệ thần kinh đang bị tổn thương. Những dấu hiệu này thường liên quan đến các bệnh lý như thoát vị đĩa đệm, viêm dây thần kinh ngoại biên hoặc chèn ép dây thần kinh.
Làm ảnh hưởng đến sinh hoạt và giấc ngủ
Nếu tê bì chân tay khiến bạn khó ngủ, tỉnh giấc giữa đêm, không thể cầm nắm chắc chắn, hoặc ảnh hưởng đến khả năng vận động, thì đây không chỉ là khó chịu nhất thời mà đã ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống. Việc thăm khám sớm sẽ giúp bạn tránh được những biến chứng về sau, đặc biệt nếu nguyên nhân là tổn thương thần kinh kéo dài.
Thì bạn nên đi khám bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc cơ xương khớp càng sớm càng tốt. Việc chẩn đoán đúng nguyên nhân sẽ giúp bạn có hướng điều trị kịp thời và hiệu quả, tránh những biến chứng không mong muốn.
Lời kết
Tê bì chân tay là dấu hiệu cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe từ nhẹ đến nghiêm trọng. Thay vì bỏ qua hoặc chỉ xem đó là hiện tượng “mỏi cơ thông thường”, hãy lắng nghe cơ thể và chủ động tìm hiểu nguyên nhân. Việc phát hiện sớm sẽ giúp bạn phòng ngừa hiệu quả những hệ lụy nặng nề cho sức khỏe thần kinh và vận động sau này.
Xem thêm: Sốt xuất huyết – Những dấu hiệu cảnh báo