CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI TẠI NHÀ: CẬP NHẬT KIẾN THỨC ĐỂ CHĂM SÓC ĐÚNG CÁCH

1. Chăm sóc người cao tuổi cần bắt đầu từ nhu cầu thực tế

Mỗi người cao tuổi có tình trạng sức khỏe và mức độ tự chủ khác nhau. Có người vẫn sinh hoạt độc lập, trong khi người khác cần hỗ trợ do bệnh mạn tính, suy giảm trí nhớ hoặc hạn chế vận động.

Gia đình nên quan sát khả năng đi lại, ăn uống, vệ sinh cá nhân, giấc ngủ và giao tiếp của người thân. Những thay đổi như ăn ít, sụt cân, hay quên hoặc khó đứng lên cần được trao đổi với nhân viên y tế.

Hướng dẫn chăm sóc tích hợp của WHO nhấn mạnh việc đánh giá nhu cầu và xây dựng kế hoạch phù hợp với từng người. Vì vậy, không nên áp dụng cùng một cách chăm sóc cho tất cả người lớn tuổi.

2. Duy trì dinh dưỡng phù hợp và theo dõi khả năng ăn uống

Bữa ăn nên đa dạng, có nguồn đạm như cá, thịt nạc, trứng, đậu; kết hợp rau, trái cây và thực phẩm phù hợp với khả năng nhai nuốt. Có thể chia nhỏ bữa nếu người thân nhanh no, nhưng cần chú ý tổng lượng thức ăn trong ngày.

Khi chăm sóc người cao tuổi, gia đình nên:

• Theo dõi cảm giác ngon miệng và cân nặng.
• Nhắc uống nước đều đặn, theo hướng dẫn nếu có bệnh cần hạn chế dịch.
• Điều chỉnh độ mềm của thức ăn theo khả năng nhai.
• Hỏi bác sĩ về chế độ ăn khi có đái tháo đường, suy thận hoặc suy tim.

Nếu người thân thường xuyên ho, sặc khi ăn, cần được đánh giá khả năng nuốt thay vì chỉ đổi sang cháo loãng.

3. Khuyến khích vận động trong giới hạn an toàn

Hạn chế vận động kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức mạnh cơ và khả năng sinh hoạt. Gia đình nên khuyến khích người cao tuổi duy trì hoạt động phù hợp, thay vì làm thay mọi việc.

Đi bộ nhẹ, tập đứng lên ngồi xuống có hỗ trợ hoặc thực hiện bài tập theo hướng dẫn phục hồi chức năng là những lựa chọn có thể cân nhắc. WHO khuyến nghị người lớn tuổi vận động theo khả năng và tình trạng sức khỏe; hoạt động rèn luyện thăng bằng giúp phòng ngừa té ngã.

Người mới phẫu thuật, từng đột quỵ hoặc có bệnh tim mạch cần được hướng dẫn trước khi tập. Khi xuất hiện chóng mặt, đau ngực hoặc khó thở bất thường, nên dừng hoạt động và tìm hỗ trợ y tế.

4. Sắp xếp nhà ở để giảm nguy cơ té ngã

Phòng ngừa té ngã là nội dung quan trọng trong chăm sóc người cao tuổi tại nhà. Theo WHO, nguy cơ có thể liên quan đến giảm thăng bằng, ít vận động, tác dụng phụ của thuốc và môi trường sống thiếu an toàn.

Gia đình nên giữ lối đi thông thoáng, cố định dây điện, xử lý thảm dễ trượt và bố trí ánh sáng đủ ở hành lang, phòng ngủ, nhà vệ sinh. Sàn phòng tắm cần khô ráo; tay vịn nên được lắp chắc chắn tại vị trí phù hợp.

Giường và ghế cần có chiều cao thuận tiện để đứng lên. Nếu người thân thường chóng mặt khi đổi tư thế, cần trao đổi với bác sĩ và hỗ trợ di chuyển, đặc biệt vào ban đêm.

5. Chú ý chăm sóc da với người hạn chế vận động

Người nằm hoặc ngồi lâu có nguy cơ tổn thương do tì đè, thường ở vùng gót chân, hông và xương cùng. Gia đình cần kiểm tra da hằng ngày, giữ da sạch, khô và hỗ trợ thay đổi tư thế theo kế hoạch chăm sóc.

Theo NHS, thay đổi tư thế thường xuyên và sử dụng nệm, đệm phù hợp là những biện pháp giúp giảm nguy cơ loét tì đè. Lịch thay đổi tư thế cần dựa trên đánh giá cá nhân; thiết bị hỗ trợ không thay thế việc theo dõi da.

Khi thấy vùng da đổi màu kéo dài, phồng rộp hoặc xuất hiện vết thương, nên liên hệ nhân viên y tế sớm.

6. Quản lý thuốc và ghi nhận thay đổi sức khỏe

Người cao tuổi có thể dùng nhiều loại thuốc cùng lúc. Gia đình nên lập danh sách gồm tên thuốc, liều dùng, thời điểm uống và người kê đơn; mang theo khi tái khám.

Không tự ý tăng liều, ngừng thuốc hoặc thêm thực phẩm bổ sung. Viện Lão khoa Quốc gia Hoa Kỳ khuyến nghị trao đổi với nhân viên y tế trước khi dùng thuốc hay sản phẩm bổ sung mới để hạn chế tương tác và trùng hoạt chất.

Việc đo huyết áp, đường huyết cần theo hướng dẫn cụ thể. Nếu xuất hiện đột ngột méo miệng, yếu một bên tay hoặc nói khó, cần gọi cấp cứu ngay, kể cả khi triệu chứng tự hết.

7. Quan tâm tinh thần và giữ quyền tự chủ

Chăm sóc người cao tuổi còn là lắng nghe và tôn trọng lựa chọn của người thân. Gia đình nên dành thời gian trò chuyện, khuyến khích duy trì sở thích và kết nối với bạn bè.

Hãy để cha mẹ tự thực hiện những việc còn làm được, đồng thời hỗ trợ khi cần. Việc hỏi ý kiến trước khi thay đổi lịch sinh hoạt hoặc mua thiết bị giúp người cao tuổi cảm thấy mình được tôn trọng.

GrandCare đồng hành cùng gia đình chăm sóc tại nhà

Thiết bị hỗ trợ cần được lựa chọn theo thể trạng, không gian sống và khả năng sử dụng. Giường điện Homecare có thể hỗ trợ điều chỉnh tư thế; phương tiện hỗ trợ di chuyển cần phù hợp với nhu cầu thực tế.

GrandCare hỗ trợ lắp đặt và hướng dẫn sử dụng sản phẩm, giúp gia đình hiểu cách vận hành khi chăm sóc người thân. Tìm hiểu các giải pháp tại GrandCare Việt Nam để lựa chọn thiết bị phù hợp.

Chăm sóc người cao tuổi đúng cách bắt đầu từ những việc nhỏ: bữa ăn phù hợp, lối đi an toàn, dùng thuốc đúng hướng dẫn và sự quan tâm mỗi ngày.