Trong những tình huống cấp cứu y tế, việc phân biệt chính xác giữa đột tử và đột quỵ là yếu tố then chốt quyết định khả năng sống còn của người gặp nạn. Dù có biểu hiện khởi phát đột ngột và dễ gây nhầm lẫn, nhưng hai tình trạng này lại hoàn toàn khác nhau về nguyên nhân, mức độ nguy hiểm và cách sơ cứu. GrandCare sẽ trang bị kiến thức đúng sẽ giúp bạn xử trí đúng cách, tận dụng thời gian vàng để cứu sống người thân, bạn bè hoặc thậm chí là cả người lạ trong tình huống khẩn cấp.
PHÂN BIỆT KHÁI NIỆM ĐỘT TỬ VÀ ĐỘT QUỴ
Đột quỵ hay còn gọi là tai biến mạch máu não sẽ xảy ra một cách đột ngột khi nguồn máu cung cấp cho não bị tắc nghẽn làm gián đoạn. Lúc này, não bị thiếu oxy, chất dinh dưỡng và các tế bào não bắt đầu chết trong vài phút, sinh ra các triệu chứng như tê liệt một phần cơ thể và mất ý thức,… Tuy nhiên tim vẫn tiếp tục hoạt động và người bị đột quỵ vẫn sẽ không bị tử vong ngay lập tức. Nhưng nếu không kịp thời phát hiện và sơ cứu thì nguy cơ tử vong sẽ xảy ra.
Đột tử là tình trạng tử vong ngay lập tức, xảy ra trong thời gian ngắn kể từ thời điểm khởi phát các triệu chứng cấp tính hoặc khi không có người chứng kiến. Người gặp vấn đề tim mạch thường dễ bị tình trạng đột tử cao hơn vì chúng liên quan đến hệ thống tim mạch, khi tim ngừng hoạt động đột ngột, dẫn đến tình trạng tử vong ngay lập tức nếu không được can thiệp kịp thời.
Qua đó mới thấy được tầm quan trọng của việc nhận biết chính xác khái niệm đột tử và đột quỵ thì mới có thể chuyển sang bước kiểm tra dấu hiệu khi nạn nhân bắt đầu mất ý thức hoặc bất tĩnh.
VẬY LÀM SAO ĐỂ KIỂM TRA DẤU HIỆU GIỮA ĐỘT TỬ VÀ ĐỘT QUỴ?
Cốt lõi giữa đột quỵ và đột tử là vị trí giữa não và tim. Chính vì thế việc kiểm tra chính xác nguyên nhân sẽ giúp người cấp cứu tận dụng triệt để thời gian vàng mà cấp cứu người gặp nạn đúng cách.
Đột quỵ não
Nhận diện bằng quy tắc F.A.S.T: F(Face – mặt) mặt sẽ bị méo xệ, liệt một bên mặt; A(Arm – tay) Liệt một bên hoặc không dở lên được; S(Speech – lời nói) nói ngọng, lắp bấp, hoặc không nói được; T(Time – thời gian) ngay khi thấy bất kỳ một trong những dấu hiệu trên cần gọi cấp cứu ngay để kịp thời đưa nạn nhân đến bệnh viện để cứu chữa.
Đột quỵ tim
Nhồi máu cơ tim người bệnh thường còn tỉnh, biểu hiện bằng cơn đau dữ dội, cảm giác bị chèn ép ở ngực cơn đau có thể lan ra tay trái, cổ hoặc hàm và thường đi kèm khó thở, toát mồ hôi lạnh. Trường hợp khẩn cấp hơn khi người bệnh bất tỉnh thở yếu
Đột tử do tim
theo thống kê, khoảng 80% trường hợp đột tử là do tim ngừng đập đột ngột. Người có dấu hiệu đột tử sẽ xuất hiện trước các dấu hiệu lên cơn đau tim, khó thở, mất thăng bằng, ngất xỉu và mất dần ý thức,…
Đứng trước các tình trạng người gặp nạn, chỉ cần bạn thực hiện một hành động rất nhỏ thì có thể bạn sẽ cứu sống họ. Đó chính là đặt tay dưới gốc hàm để kiểm tra. Nếu mạch còn đập thì đây là đột quỵ, còn nếu mạch ngừng đập thì đây là đột tử.
Việc phân biệt đúng đột tử hay đột quỵ cũng chính là chìa khóa cứu sống người gặp nạn trong thời gian nguy cấp. Đây là kiến thức cơ bản mà ai cũng cần biết để xử trí kịp thời khi rơi vào tình huống này.
CÁCH SƠ CỨU GIỮA TÌNH TRẠNG ĐỘT TỬ VÀ ĐỘT QUỴ
Cách sơ cứu cho người bị đột tử
Đầu tiên, cần gọi ngay cấp cứu 115. Bước tiếp theo cần thực hiện thao tác ép tim cho bệnh nhân bằng cách dùng hai tay chồng lên nhau ép ngay vị trí giữa ngực nạn nhân 100 lần, sau đó nâng cằm nạn nhân lên, bóp mũi lại thổi khí vào miệng nạn nhân 2 lần sau đó lặp lại hành động ép tim. Nếu có máy khử rung tim (AED) gần đó, sử dụng theo hướng dẫn của máy để khử rung tim và khôi phục nhịp tim.
Cách sơ cứu cho người bị đột quỵ
Khi gặp người bị đột quỵ hãy gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. Ghi nhớ thời điểm các triệu chứng bắt đầu đồng thời để người bệnh nằm yên ở tư thế đầu hơi cao. Nới lỏng quần áo. Tuyệt đối không cho bệnh nhân ăn uống bất cứ thứ gì, không tự ý cho uống thuốc, cạo gió, chích máu đầu ngón tay vì có thể làm tình hình tệ hơn.
Bên trên là 2 cách sơ cứu cho người bị đột tử và đột quỵ. Hai cách giải quyết hoàn toàn khác nhau nếu nhầm lẫn sẽ vô tình làm mất đi cơ hội sống của người gặp nạn. Đột tử và đột quỵ đều nguy hiểm và thời gian vàng để cứu sống rất ngắn ngủi nên việc nắm rõ cách sơ cứu vô cùng quan trọng và ý nghĩa cho người thân và những người xung quanh.
KẾT LUẬN
Phân biệt đột tử và đột quỵ không chỉ là kiến thức y học mà còn là kỹ năng sinh tồn mà mỗi người nên trang bị. Nhận diện đúng dấu hiệu và thực hiện sơ cứu đúng cách cho người đột tử và đột quỵ có thể tạo ra sự khác biệt giữa sự sống và cái chết. Hãy chia sẻ những kiến thức này đến nhiều người hơn, bởi chỉ một hành động nhỏ trong giây phút quyết định cũng có thể trở thành “phao cứu sinh” cho ai đó giữa ranh giới sinh – tử.
Xem thêm: Bệnh bạch hầu nguyên nhân và triệu chứng